|
Çanakkale (Gelibolu) Kara Savaşları
25 Nisan - 20 Aralık 1915
Deniz yoluyla boğazı fethedemeyeceğini anlayan ittifak devletleri 25 Nisan ve 6 Ağustos 1915 tarihleri arasında Gelibolu Yarımadası’ na çıkartma yapmıştır. Çıkartma şöyle özetlenebilir: Asıl Kuvvetler Gelibolu Yarımadası’nın güney ucuna iki ayrı noktadan çıkacak ve boğazları kontrol eden tepeleri alacak, bunu yapabilmek için , iki tümenden oluşan bir Anzak (Avustralya ve Yeni Zellanda) Kolordusu Kabatepe bölgesine çıkacak, iki İngiliz ve Bir Fransız tümeni ile bir Hint tugayından oluşan kuvvet, Seddülbahir bölgesini yerleştirilecektir.
Aynı anda bir aldatmaca olarak, boğazın güneyinde Kumkale bölgesinde ikinci bir çıkarma yapılacak ve bazı donanma birlikleri orada da çıkarma izlenimi vermek üzere Saroz Körfezi’ne doğru seyredecektir.
Deniz harekatının başarısızlıkla sonuçlanması, müttefiklerin umudunu KARA HAREKATI’ na çevirmişti. Bunun için bir kara ordusuna gereksinim vardı.. İngilizlerin seçkin ordusuna ihtiyaç vardı. İngilizlerin seçkin birliklerinden 29. tümen ile MISIR’da bulunan ANZAC Kolordusundan oluşan 70.000 kişilik bir kara ordusu hazırlandı. AKDENİZ SEFERİ KUVVETLERİ adını alan bu ordunun başına SÖR HAMİLTÖN getirildi. Müttefik donanma asıl saldırısını yapana kadar , HAMİLTON’un birlikleri harekete geçmeyecekti Donanma başarılı olmazsa HAMİLTON Gelibolu yarımadasına çıkarma yapacak , başarıya ulaşırsa yarımadaya zayıf bir kuvvet bırakarak doğrudan İstanbul’a yürüyecekti.
Gelibolu Yarımadası’na İngiliz ve Fransızlar’ ın yanı sıra, bizimle hiç ilgisi olmayan Cezayir Berberileri’ni Senagal Zencilerini, Avustralyalı, Kanadalı, Yeni Zellandalı ve Hintliler’i üzerimize salmışlardır.
Türkler’in ise 18 Mart Deniz savaşı sonucu kazandıkları zaferle güvenleri arttı. Çanakkale’nin boğazdan gelemeyeceğini bütün dünyaya göstermiş oldular.
Türk tarafı Gelibolu’yu savunmak üzere 5. ORDU’yu kurdu. Başınada Alman General Liman Van Sanders getirildi. Yarımada kıyıları dikenli tellerle çevrildi. Birlikler önemli yerlere yerleştirildi. Müttefiklerin her harekatı yarımadadan gözetleniyordu. İtilaf güçlerinin çıkarmasını bekleyen bir başka komutanda 19. İhtiyat Tümeninin başında bulunan Mustafa Kemal idi.
Müttefikler 25 Nisan 1915 de Gelibolu yarımadasına iki ayrı bölgeden çıkarma yaptılar. Bu kuvvetler İngiliz ve Fransız lardan oluşuyordu. Ayrıca Arıburnun’dan çıkarma yapan birlikler ise İngiltere sömürgesinde olan Avusturalya ve Yeni Zelanda birlikleri idi. Gelibolu Kara savaşları 25 Nisan tarihine kadar 8,5 ay devam etmiştir.
Düşman yalnız birkaç devletten ibaret olmayıp, sanki karşımızda bütün dünya vardı. Düşman donanması, II. Dünya Savaşı’na kadar, dünyanın gördüğü en büyük ve en modern donanmasıydı. Hal böyle iken kazanılan zaferin değeri daha iyi anlaşılmaktadır. Zira bu savaş, yenilmez sayılanların mağlubiyetidir.
|